English Open: Khung quyết định không thuộc về những cú century

Có một viên bi vàng nằm cách lỗ chừng hai gang tay. Zhou Yuelong cúi xuống trước nó khi đang dẫn Ali Carter 5-3. Đó là cú đánh mà bất cứ tay cơ nào ở hạng sáu mươi tư thế giới cũng làm được vào một buổi sáng yên tĩnh. Anh đánh. Bi vàng chạm thành, nảy ra, dừng lại ở một tư thế không ai muốn có. Bốn mươi phút sau, Carter thắng 6-5 và đi tiếp. Tôi ngồi cách hội trường ấy gần nửa vòng trái đất, trước một màn hình nhỏ, và hiểu rằng mình vừa xem một hiệp đấu trong đó tay cơ chơi kỹ thuật hơn đã ra về.

Cùng buổi tối đó, Judd Trump gỡ 5-5 bằng cú clearance 112 điểm rồi thua Shaun Murphy ở khung quyết định. Mark Williams kết thúc trận thắng Liam Davies 6-3 cũng bằng một cú 112. Ding Junhui hạ Kyren Wilson 6-2. Bốn trận, hai khung quyết định, hai cú century, và bốn tấm vé bán kết trao cho bốn gương mặt mà ký ức tập thể vẫn gọi là những cái tên cũ. Trận đấu thực sự bắt đầu từ khoảnh khắc bi không còn chạm cơ ai.

Bối cảnh

English Open thuộc Home Nations Series, chuỗi bốn giải xứ sở của World Snooker Tour, cùng họ với Scottish Open, Welsh Open và Northern Ireland Open. Về danh vọng, nó nằm dưới nhóm Triple Crown. Về điểm xếp hạng, nó là một ranking event thực thụ: kết quả ở đây chảy thẳng vào bảng tích lũy hai mùa, và với những tay cơ quanh rìa top 64, nó là ranh giới giữa giữ thẻ và mất thẻ. Cơ cấu tiền thưởng của giải không xuất hiện trong bản tin tôi có, nên tôi không đưa ra con số nào.

Vòng tứ kết đánh theo thể thức tới 6, tức tối đa 11 khung một trận. Đó là cự ly ngắn. Khoảng cách trình độ giữa tay cơ hạng 3 và hạng 7 thế giới, trong một buổi tối bình thường, không đủ lớn để lấp đầy mười một khung. Nó vừa đủ để tạo ra một tỷ số, và tỷ số ấy thường không nói được gì sâu hơn chính nó.

Bốn kết quả tứ kết: Murphy, hạng 7 thế giới, thắng Trump, hạng 3 thế giới, với tỷ số 6-5; Trump gỡ từ 4-5 lên 5-5 bằng cú 112 rồi thua ở khung cuối. Williams thắng Davies 6-3, hòa 2-2 sau giờ nghỉ giữa trận, kết thúc bằng cú 112. Ding thắng Wilson 6-2, Wilson trắng điểm trong ba khung đầu, Ding bị gỡ xuống 3-2 rồi thắng ba khung liên tiếp. Carter thắng Zhou 6-5 sau khi bị dẫn 3-5. Bán kết xếp lịch: Ding gặp Carter lúc 12 giờ theo giờ Anh, Murphy gặp Williams lúc 18 giờ cùng ngày.

Phải nói rõ một điều về nguồn. Bản tin tôi có trong tay không nêu năm tổ chức, không nêu ngày, không kèm ảnh chụp bảng xếp hạng. Mọi con số thứ hạng ở trên là những gì được ghi nguyên văn. Chỗ nào trống, tôi để trống. Trong nghề này, một khoảng trống được thừa nhận vẫn hơn một khoảng trống bị lấp bằng phỏng đoán.

Điều cốt lõi

Điều đáng nói về vòng tứ kết này nằm ở chỗ break-building gần như vắng mặt.

Hai cú century duy nhất được nhắc tới, 112 của Trump và 112 của Williams, không phải những cú đánh mở màn cho một thế trận thống trị. Cả hai đều nằm ở rìa vực: một cú để gỡ hòa 5-5 và kéo trận vào khung quyết định, một cú để đóng sập trận đấu. Kỹ năng phân định thắng thua ở đây nằm ở khả năng kết thúc, không nằm ở khả năng ghi điểm.

Nhìn vào bốn trận, trục ấy hiện ra rất rõ. Murphy thắng không bằng những cú break lớn, mà bằng chất lượng an toàn ở khung cuối; bản tin gọi đó là deft safety play, và đó là mấu chốt được nêu tên. Carter lội ngược dòng từ 3-5 bằng ba khung liên tiếp, trong đó khung quyết định anh áp đảo hoàn toàn. Ding bị gỡ xuống 3-2 rồi thắng ba khung liền. Ba trong bốn trận được định đoạt bởi ai kết thúc tốt hơn, không phải ai đánh hay hơn.

Ngược lại là Zhou. Dẫn 5-3, chỉ cần một cú đánh thường, và sụp. Đây là điểm dữ liệu chẩn đoán có giá trị nhất của cả vòng đấu, bởi nó không đơn lẻ. Nó khớp với một mẫu hình đã được ghi nhận ở Zhou: yếu ở những pha kết thúc có áp lực. Tay cơ ấy có đủ kỹ thuật để dẫn 5-3 trước một cựu á quân thế giới. Cái thiếu không nằm ở cây cơ.

Wilson thì ở một dạng khác. Trắng điểm ba khung đầu không phải là sụp đổ tâm lý, mà là vấn đề khởi động và nhịp. Một trận thua 2-6 không thiết lập nên một xu hướng phong độ, theo cách tôi nhìn số liệu. Williams, ở tuổi mà người ta thường đã ngồi ngoài bàn bi, vẫn kết thúc trận bằng một cú century sau khi bị kéo về 2-2.

Tôi học cách đọc trận đấu bằng những con số, nhưng chỉ khi chúng biết múa. Và ở đây, những con số biết múa là 5-3, 5-5, 6-5. Không phải 112.

Góc nhìn ngược

Ký ức tập thể sẽ ghi vòng tứ kết này bằng hai chữ: century. Hai cú 112 sẽ được dựng thành clip, đăng lại, gọi tên. Còn thứ thực sự quyết định bốn tấm vé, gồm chất lượng an toàn ở khung cuối, sự bình tĩnh khi bi vàng nằm sai chỗ, khả năng đóng khung, sẽ không có clip nào.

Đó là điểm mù quen thuộc. Chúng ta lưu giữ khoảnh khắc đẹp và quên khoảnh khắc quyết định.

Nhưng có một góc nhìn ngược nữa, và nó khó chịu hơn. Việc Trump hạng 3 thua một khung quyết định không nói lên điều gì về phong độ của anh. Một trận best-of-11 là một mẫu quá nhỏ. Cái mà cự ly ngắn làm được là nén khoảng cách trình độ lại, khiến kẻ yếu hơn có cửa, và khiến kẻ mạnh hơn bị trừng phạt vì một sai số duy nhất. Bốn trận, hai khung quyết định, đó là dấu hiệu của một sân chơi đều tay, chứ không phải của một cuộc đổi ngôi. Xu hướng mà một số người muốn thấy, sự trỗi dậy của thế hệ mới, cũng không hiện ra trong mẫu này: Davies, tay cơ trẻ người Wales, chơi ngang ngửa trong từng khúc rồi vẫn thua một cựu vô địch thế giới.

Và nếu ai hỏi vì sao phiên bản phân tích này không có một bảng safety percentage, một tỷ lệ pot success, một con số nào đo được sự lì lợm, thì câu trả lời nằm ở chính ghi chú mà một biên tập viên từng gửi cho tôi nhiều năm trước: quá nhiều cảm xúc, quá ít dữ liệu. Bản tin nguồn không có những con số ấy. Tôi từ chối dựng chúng bằng trí tưởng tượng. Một bài viết về sự kết thúc mà bịa ra số liệu về sự kết thúc thì tự phản bội chính nó.

Điều để lại

Tôi không viết về những cú pot. Tôi viết về những gì cú pot che giấu.

Cái bị che giấu ở đây rất đơn giản: trong một buổi tối bốn trận, bốn tay cơ đi tiếp đều là những người biết cách đóng lại một trận đấu khi nó chưa sẵn sàng khép lại. Ánh đèn vẫn chiếu vào Murphy, Williams, Ding và Carter, bốn người thuộc thế hệ đã ở đỉnh cao từ rất lâu. Nhưng liệu họ đi tiếp vì giàu kinh nghiệm hơn, hay vì thể thức mười một khung vô tình thưởng cho sự điềm tĩnh?

Câu trả lời sẽ đến từ bán kết: Ding gặp Carter buổi trưa, Murphy gặp Williams buổi tối. Cùng một ngày, hai khung giờ khác nhau, bốn cách chuẩn bị khác nhau. Và nếu lại có một khung quyết định nữa, xin đừng chỉ quay clip cú century.